صدای سکوت؛ گزارش برنامه ۶۰ دقیقه از پناهندگی تا شهروندی دو فوتبالیست زن ایرانی

صدای استرالیا – دو فوتبالیست زن ایرانی که در اعتراض به سرکوب معترضان از خواندن سرود جمهوری اسلامی خودداری کرده بودند، در گفت‌وگویی اختصاصی با برنامه ۶۰ دقیقه شبکه ناین، از تصمیم دشوار خود برای ماندن در استرالیا و آغاز زندگی جدیدشان گفتند.

فاطمه پسندیده و عاطفه رمضانی‌زاده که به‌ترتیب با نام‌های «آتی» و «پسند» شناخته می‌شوند، شش ماه پس از حضور تیم ملی زنان ایران در جام ملت‌های آسیا در گلد کوست، سرانجام سکوت خود را شکستند. این دو بازیکن که تنها اعضای تیم بودند که در استرالیا ماندند، اکنون شهروند استرالیا هستند و در بریزبن زندگی می‌کنند.

ماجرا از روزی آغاز شد که تیم ملی فوتبال زنان ایران در جام ملت‌های آسیا در گلد کوست، هنگام پخش سرود جمهوری اسلامی، سکوت کرد. بازیکنان تیم با این اقدام، همبستگی خود را با معترضانی اعلام کردند که به گفته گزارش، در اعتراضات ضدحکومتی کشته شده بودند.

پسند در گفت‌وگو با «۶۰ دقیقه» گفت: ما فقط می‌خواستیم در کنار مردم‌مان باشیم. گاهی می‌ترسیدم، اما سعی کردم کاری را انجام بدهم که درست بود؛ اینکه هیچ‌کس نباید فقط به خاطر اعتراض کشته شود.

آتی نیز گفت که تصمیمش برای نخواندن سرود، با آگاهی کامل از پیامدهای احتمالی آن گرفته شد. او گفت: می‌خواستم سرود را با افتخار و از ته قلبم بخوانم، اما با توجه به شرایط ایران واقعاً نمی‌توانستم. در آن لحظه، تنها چیزی که به من آرامش می‌داد و باعث می‌شد وجدانم راحت باشد، نخواندن آن بود.

واکنش حکومت ایران به این اقدام فوری و شدید بود. تلویزیون دولتی ایران با انتشار ویدیویی، بازیکنان را «خائن» خواند و خواستار مجازات آنها شد. پسند گفت که می‌دانست این تهدیدها جدی هستند و از اینکه واقعیت در ایران ممکن است حتی بدتر از آن چیزی باشد که تلویزیون اعلام کرده، می‌ترسید.

در همین زمان، مقام‌های استرالیایی که از نزدیک تحولات را دنبال می‌کردند، به فکر راهی برای محافظت از بازیکنان افتادند. تونی برک، وزیر امور داخلی استرالیا، به برنامه «۶۰ دقیقه» گفت که واکنش شدید حکومت ایران به اعتراض بازیکنان، نقطه‌ای بود که ضرورت فراهم کردن امکان ماندن آنها در استرالیا را روشن کرد.

او گفت: در آن لحظه فهمیدم که نمی‌توانیم اجازه بدهیم این زنان تمام بازی‌هایشان را انجام بدهند، به فرودگاه بروند و کشور را ترک کنند، بدون اینکه راهی برای پرسیدن این موضوع پیدا کنیم که آیا می‌خواهند بمانند یا نه.

اما برقراری ارتباط با بازیکنان آسان نبود. مقام‌های ایرانی که همراه تیم بودند، حرکات آنها را زیر نظر داشتند. سرانجام، پس از سومین و آخرین بازی تیم ایران مقابل فیلیپین در ۸ مارس، مقام‌های استرالیایی توانستند در گفت‌وگوهایی کوتاه با برخی بازیکنان، به آنها اطلاع دهند که اگر خواهان حمایت استرالیا باشند، امکان صحبت درباره آن وجود دارد.

پس از آن، یک نشست مخفیانه نیمه‌شب در لابی هتل محل اقامت تیم در گلد کوست برگزار شد. در این دیدار، مقام‌های استرالیایی درباره امکان ماندن بازیکنان با آنها گفت‌وگو کردند.

آتی گفت که تصمیم برای ترک خانواده و آغاز زندگی در کشوری ناآشنا، یا بازگشت به ایران و روبه‌رو شدن با پیامدهای اعتراض، یکی از دشوارترین تصمیم‌های زندگی‌اش بود.

او گفت: ما تحت فشار خیلی زیادی بودیم. نمی‌دانستیم تصمیم درستی می‌گیریم یا نه. وحشت‌زده و مضطرب بودیم؛ ترکیبی از احساسات مختلف. آن شب که تصمیم گرفتیم، هیچ‌کدام تا ساعت پنج صبح نخوابیدیم.

ظهر روز بعد، آتی، پسند و سه بازیکن دیگر در لابی هتل به مأموران پلیس فدرال استرالیا اطلاع دادند که تصمیم خود را گرفته‌اند. پلیس فدرال آنها را به یک محل امن منتقل کرد و تونی برک همان شب برای هر پنج زن، ویزای بشردوستانه اضطراری صادر کرد.

پسند گفت که در آن لحظه «کاملاً شوکه» شده بود و همچنان نگران بود که آیا تصمیم درستی گرفته است یا نه.

او گفت: تیم مثل خانواده‌ام بود و احساس می‌کردم دارم آنها را ترک می‌کنم. نگران بودم چه اتفاقی برای آنها و خودم می‌افتد.

در روزهای بعد، دو بازیکن دیگر نیز برای پناهندگی اقدام کردند، اما فشارهای شدید حکومت ایران بر خانواده‌های بازیکنان باعث شد آنها یکی‌یکی از تصمیم خود برای ماندن منصرف شوند. در نهایت، تنها آتی و پسند در استرالیا باقی ماندند.

برک گفت که مقام‌های ایرانی فشار زیادی بر خانواده‌های بازیکنان وارد می‌کردند؛ فشاری که استرالیا نمی‌توانست از آن جلوگیری کند.

او گفت: ما نمی‌توانستیم خانواده‌هایشان را امن نگه داریم. فشاری که آنها ممکن بود از طریق تلفن دریافت کنند، چیزی بود که من هرگز نمی‌توانستم کنترلش کنم. نمی‌توانید تصور کنید این وضعیت چقدر سخت است؛ اینکه تصمیمی برای خودتان خوب باشد، اما برای خانواده و کسانی که دوستشان دارید، خطر بزرگی داشته باشد.

آتی نیز گفت که مقام‌های ایرانی به خانواده‌اش سر زده بودند و با فراهم کردن دسترسی به اینترنت، از آنها خواسته بودند با او تماس بگیرند و از وی بخواهند به ایران بازگردد.

او گفت: ترس بیشتر شد، فشار روانی بدتر شد و احساس می‌کردیم بیش از هر زمان دیگری تنها هستیم. مدام از خودم می‌پرسیدم آیا ماندن تصمیم درستی است یا نه، اما در نهایت خوشحالم که پای تصمیمم ایستادم.

شش ماه پس از آن فرار، آتی و پسند در حال ساختن زندگی جدیدی در استرالیا هستند. آنها اکنون با باشگاه فوتبال Wynnum Wolves در بریزبن تمرین می‌کنند، در حال یادگیری زبان انگلیسی هستند و امیدوارند روزی دوباره به فوتبال حرفه‌ای بازگردند.

با این حال، فکر خانواده‌هایی که در ایران جا گذاشته‌اند و هم‌تیمی‌هایی که به کشور بازگشتند، همچنان از ذهنشان دور نمی‌شود.

پسند گفت: دلم برای هم‌تیمی‌هایم تنگ شده و امیدوارم حالشان خوب باشد.

او در پایان، درباره امیدش به آینده ایران گفت: تنها چیزی که به آن باور دارم این است که خشونت و سرکوب هرگز برای همیشه ادامه نخواهد داشت.

وقتی از او پرسیدند استرالیا در یک کلمه چه چیزی به او داده است، پاسخ داد: «آزادی.»

گزارش کامل این ماجرا یکشنبه‌شب، ۶ سپتامبر ۲۰۲۶، در برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه ناین پخش شد.