صدای استرالیا – نمایشگاه تازه‌ای با عنوان «a/part» در گالری بوکستون کانتمپورری دانشگاه ملبورن، مجموعه‌ای از آثار هدی افشار، هنرمند ایرانی‌ـ‌استرالیایی، را به نمایش گذاشته است؛ آثاری که به موضوعاتی چون بازداشت و زندانی‌کردن پناهجویان، وضعیت نوجوانان بومی در مراکز بازداشت و سرنوشت افشاگران در استرالیا می‌پردازند.
این نمایشگاه سه مجموعه شناخته‌شده افشار، یعنی «Remain»، «Code Black/Riot» و «Agonistes» را در کنار اثر تازه‌ای با عنوان «Shafaq» گرد هم آورده است. محور اصلی این آثار، بررسی موقعیت‌هایی است که در آن‌ها حقوق و حمایت‌های قانونی افراد نقض می‌شود و گروه‌هایی از جامعه در معرض محرومیت، خشونت و بی‌عدالتی قرار می‌گیرند.
یکی از آثار برجسته نمایشگاه، «Remain» است که در سال ۲۰۱۸ با همکاری بهروز بوچانی، روزنامه‌نگار و نویسنده ایرانی‌ـ‌کرد، و گروهی از پناهجویان مرد بازداشت‌شده در جزیره مانوس ساخته شد. این اثر با ترکیب تصاویر طبیعت زیبای گرمسیری جزیره، شعر، موسیقی کردی و روایت‌های شخصی پناهجویان، تلاش می‌کند انسانیت افراد گرفتار در نظام بازداشت مهاجران استرالیا و عمق رنج آن‌ها را به تصویر بکشد.
مجموعه «Code Black/Riot» به وضعیت جوانان بومی استرالیا در مراکز بازداشت نوجوانان در شمال دور ایالت کوئینزلند می‌پردازد. این پروژه با همکاری بهروز بوچانی و ورنون آخی، هنرمند بومی، ساخته شده و شامل گفت‌وگو با نوجوانان سابقاً بازداشت‌شده و کارکنان این مراکز است.
در این اثر، نوجوانان از ضرب‌وشتم، سلول انفرادی و شرایط دشوار بازداشت سخن می‌گویند. کارکنان سابق نیز درباره شیوه‌هایی مانند «حالت شب» توضیح می‌دهند که در آن کودکان برای روزها در سلول‌های تاریک نگهداری می‌شوند. افشار برای محافظت از هویت نوجوانان، چهره آن‌ها را به‌طور کامل نشان نداده و در عین حال تلاش کرده است آن‌ها را نه به‌عنوان افرادی شکست‌خورده، بلکه با تمام ویژگی‌های انسانی و فردیتشان به تصویر بکشد.
اثر «Agonistes» نیز به افشاگران سرشناس استرالیایی، از جمله دیوید مک‌براید، وکیل سابق ارتش استرالیا، اختصاص دارد؛ افرادی که به‌دلیل افشای تخلفات و صحبت درباره آنچه شاهد بوده‌اند، با وجود تعهدات محرمانگی، تحت پیگرد قرار گرفته و زندانی شده‌اند.
چهارمین اثر این نمایشگاه، «Shafaq»، شخصی‌تر است. افشار این اثر را در جریان سفری به سرزمین لارا کیا در قلمرو شمالی استرالیا خلق کرده و در آن نگرانی‌ها و اندوه خود از بمباران مناطق جنوبی ایران، محل زندگی خانواده‌اش، را بازتاب داده است. او این اثر را گفت‌وگویی از راه دور با اعضای خانواده‌اش توصیف می‌کند.
هدی افشار؛ هنرمندی با تجربه زیسته از سرکوب
هدی افشار که در سال ۲۰۰۷ از ایران به استرالیا مهاجرت کرد، می‌گوید تجربه زندگی در ایرانِ دهه ۱۹۹۰ و مواجهه با محدودیت‌های اجتماعی و سیاسی، تأثیر عمیقی بر مسیر هنری او گذاشته است.
او در دوران نوجوانی بارها به‌همراه دوستانش به‌دلیل آنچه مأموران گشت ارشاد پوشش نامناسب حجاب می‌دانستند یا شرکت در مهمانی‌های زیرزمینی، بازداشت و تنبیه بدنی شد. افشار نسل خود را بخشی از «نسل سوخته» می‌داند؛ نسلی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ متولد شد و هزینه بسیاری از تحولات آن دوران را پرداخت.
این تجربه‌ها علاقه و حساسیت او را نسبت به بی‌عدالتی، زندان، به حاشیه رانده‌شدن گروه‌ها و خشونت حکومتی شکل داد. او می‌گوید آزادی بیان و حقوق برابر زنان از جمله ارزش‌هایی هستند که پس از مهاجرت به استرالیا بیش از گذشته قدرشان را می‌داند، زیرا در ایران از چنین آزادی‌هایی برخوردار نبوده است.
با این حال، افشار نگاه انتقادی خود را متوجه جامعه استرالیا نیز کرده و معتقد است با وجود تأکید این کشور بر برابری و فرصت‌های برابر، حقوق در عمل به‌طور یکسان میان همه افراد توزیع نمی‌شود.
او همچنین نسبت به شیوه بازنمایی ایران در رسانه‌های بین‌المللی نگاه انتقادی دارد و می‌گوید مبارزات و جنبش‌های مردم ایران اغلب در خدمت اهداف سیاسی دیگر قرار می‌گیرند. به همین دلیل، در آثار مستند خود تلاش می‌کند از ارائه پیام‌های قطعی و مستقیم پرهیز کند و فضایی برای برداشت و تفسیر مخاطب باقی بگذارد.
افشار می‌گوید هدف نهایی هنر او نزدیک‌کردن انسان‌ها به یکدیگر است، نه تقسیم آن‌ها بر اساس دوگانه‌هایی مانند شرق و غرب یا راست و چپ. او تأکید می‌کند آنچه برایش اهمیت دارد، زندگی انسان‌ها و کرامت انسانی است.
منبع: گاردین
