یک هنرمند، یک معلم، یک تازه‌داماد؛ معترضان جوانی که جمهوری اسلامی جانشان را گرفت

صدای استرالیا – روزنامه آستریلین در گزارشی با ذکر نام برخی از کشته شدگان اعتراضات ضد حکومتی در ایران نوشت که جمهوری اسلامی تلاش سازمان‌یافته‌ای برای پاک‌کردن این جان‌باختگان از حافظه عمومی انجام می‌دهد.

در این گزارش که روز گذشته به قلم سام آریا منتشر شد، آمده است:‌

در روزهای نخست ژانویه ۲۰۲۶، زمانی که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در شهرهای مختلف ایران به روی معترضان آتش گشودند، خشونت بلافاصله خود را نشان داد؛ اجساد بر زمین افتاده، بیمارستان‌های مملو از مجروحان و خانواده‌هایی که در جست‌وجوی عزیزان ناپدیدشده بودند. اما آنچه پس از آن رخ داد، آرام‌تر و در عین حال عمیق‌تر بود: تلاش سازمان‌یافته برای پاک‌کردن این جان‌باختگان از حافظه عمومی.

یک رسانه تحقیقاتی مستقر در بریتانیا با نام Neutral Point of View فاش کرده است که شماری از ویراستاران نزدیک به حکومت، به‌صورت هماهنگ اقدام به بازنویسی و «تطهیر» صفحات مرتبط با سابقه حقوق بشری ایران در ویکی‌پدیا کرده‌اند؛ اشاره‌ها به کشتارها، اعدام‌ها و خشونت دولتی حذف یا تلطیف شده و نام قربانیان به‌تدریج ناپدید شده است.

این رسانه نوشته است: این چهره جنگ اطلاعاتی اقتدارگرایانه در سال ۲۰۲۶ است.

به بیان دیگر، حکومت نه‌تنها معترضان را می‌کشد، بلکه می‌کوشد وجود آن‌ها را از تاریخ نیز پاک کند.

در برابر این حذف سیستماتیک، زندگی و نام جان‌باختگان ایستاده است؛ روایت‌هایی که از طریق شاهدان عینی، ردپاهای شبکه‌های اجتماعی و گفته‌های خانواده‌های داغدار کنار هم قرار گرفته‌اند و تصویری واقعی‌تر از آنچه در خیابان‌های ایران رخ داد ارائه می‌دهند.

انگار روز قیامت بود

یکی از شاهدان عینی که در چند نقطه تهران حضور داشته، آن شب را «شبیه روز قیامت» توصیف کرده است. به گفته او، نیروهای امنیتی از وانت‌هایی که به سلاح‌های سنگین مجهز بودند، بی‌هدف به سوی مردم شلیک می‌کردند و دقایقی بعد، گروه‌هایی برای شست‌وشوی خون از خیابان‌ها وارد عمل می‌شدند.

صحنه‌هایی مشابه در شهرهای دیگر ایران نیز گزارش شد؛ و فهرست نام‌ها آغاز شد.

نگین قدیمی، ۲۸ ساله | دارم می‌سوزم

نگین قدیمی، دانش‌آموخته زیست‌فناوری، ۹ ژانویه در جریان اعتراضات شهر شاهسوار با گلوله جنگی کشته شد. پدرش آخرین لحظات زندگی او را این‌گونه روایت کرده است: گفت بابا دارم می‌سوزم…

نگین که به هنر، شنا و کتاب علاقه داشت، رؤیای سفر به خارج از کشور – از جمله استرالیا، محل زندگی عمویش – را در سر می‌پروراند. او در آغوش پدرش جان داد.

پدرش گفته است: درباره نگین بنویسید. نگذارید نامش فراموش شود.

محمدرضا آهنگر | برای آزادی می‌روم

محمدرضا آهنگر ساعاتی پیش از کشته‌شدن، ویدئویی در اینستاگرام منتشر کرد و گفت: برای آزادی کشورم می‌روم… نمی‌خواهید ایران آزاد باشد؟

او ساعاتی بعد در غرب تهران، با شلیک تک‌تیرانداز جان باخت. پیکرش در میان صدها جسد دیگر در سردخانه کهریزک شناسایی شد

روبینا امینیان | امید به آینده

روبینا امینیان، دانشجوی کُرد رشته طراحی لباس در تهران، ۸ ژانویه با شلیک از پشت کشته شد. خانواده‌اش ابتدا از تحویل پیکر او محروم شدند و تحت فشار قرار گرفتند تا او را دور از محل زندگی‌اش دفن کنند، بدون مراسم سوگواری رسمی.

مسعود ذات‌پرور، ۳۹ ساله | نمی‌ترسم

قهرمان دو دوره جهان در پرورش‌اندام کلاسیک، مربی و الگوی جوانان، در رشت هدف گلوله قرار گرفت. ساعاتی پیش از مرگش نوشته بود: امروز در خیابان ایستاده‌ام. نمی‌ترسم. فقط حقوقم را می‌خواهم.

صنم پوربابایی، ۲۶ ساله | معلم ویولن

صنم، معلم موسیقی در لاهیجان، در نخستین شب اعتراضات با شلیک گلوله به سر کشته شد. خانواده‌اش برای تحویل پیکر او مجبور به پرداخت پول شدند و او شبانه و تحت تدابیر امنیتی به خاک سپرده شد.

علیرضا جواهری‌پی، ۲۵ ساله | تازه‌داماد

علیرضا تنها شش ماه از ازدواجش گذشته بود. او در تهران با شلیک مستقیم به سر کشته شد. او از بستگان یکی از قربانیان پرواز سرنگون‌شده PS752 بود؛ خانواده‌ای که برای دومین بار، جان عزیزش را به دست حکومت از دست داد.

چرا نام‌ها اهمیت دارند؟

حکومت‌های اقتدارگرا تنها به خشونت متکی نیستند؛ آن‌ها به فراموشی نیز وابسته‌اند. حذف نام قربانیان از تاریخ دیجیتال، آخرین مرحله سرکوب است.

اما نام‌ها پاک نمی‌شوند. روایت‌ها باقی می‌مانند.

این انسان‌ها – هنرمند، معلم، دانشجو، ورزشکار و تازه‌داماد – حافظه زنده اعتراضات ایران‌اند؛ حافظه‌ای ماندگارتر از هر صفحه ویرایش‌شده در اینترنت.