گزارش شبکه خبری ای‌بی‌سی استرالیا از اعتراضات در ایران

صدای استرالیا – رسانه‌های استرالیای به بازتاب اعتراضات گسترده در ایران پرداخته و در این میان شبکه خبری ای‌بی‌سی در گزارشی با عنوان «درون اعتراضات گسترده‌ای که ایران را فرا گرفته است» نوشت که اعتراضات گسترده در ایران برای بیشتر روزهای این هفته، شهرهای بزرگ این کشور را عملاً به تعطیلی کشانده است. معترضان خشمگین از وضعیت نابسامان اقتصادی، فساد گسترده و سوءمدیریت حکومت دینی حاکم بر ایران هستند.

در ادامه این گزارش آمده است:

این اعتراضات زمانی آغاز شد که بازاریان تهران در واکنش به سقوط شدید ارزش پول ملی، مغازه‌های خود را بستند. ریال ایران در تاریخ ۲۹ دسامبر به پایین‌ترین سطح خود در برابر دلار آمریکا رسید.

از آن زمان، دامنه اعتراضات به شهرها و اقشار مختلف جامعه گسترش یافته و بسیاری از معترضان خواستار پایان حاکمیت روحانیت و برگزاری انتخابات آزاد شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری نیمه‌رسمی فارس، در جریان ناآرامی‌ها چندین نفر جان خود را از دست داده‌اند؛ از جمله سه معترض که در حمله‌ای به یک پاسگاه پلیس در استان لرستان کشته شدند.

مقامات همچنین مرگ یک نفر در شهر کوهدشت را تأیید کرده‌اند و گروه حقوق بشری «هه‌نگاو» از جان باختن فرد دیگری در استان مرکزی اصفهان خبر داده است.

این یک انقلاب گرسنگی است

فریده* (نام مستعار) از تهران به شبکه ABC گفت: این اعتراضات یک انقلاب گرسنگی است؛ واقعاً یک انقلاب نان.

او افزود: مردم به نقطه استیصال رسیده‌اند. وقتی به چهره جوان‌ها نگاه می‌کنید، غم و فرسودگی را می‌بینید. با وجود تحصیل‌کرده بودن و کار کردن، توان خرید یک جفت کفش یا حتی تعویض تلفن همراه‌شان را ندارند. گرسنه‌اند؛ همه گرسنه‌اند.

بازاریان ایران در انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ نقش کلیدی داشتند؛ انقلابی که روحانیون را به قدرت رساند.

اکنون، به نظر می‌رسد همین قشر، آغازگر حرکتی شده‌اند که هدف آن کنار زدن همان حاکمان است؛ چرا که بسیاری از معترضان خواسته‌هایی فراتر از بهبود شرایط اقتصادی دارند.

برخی از معترضان به ABC گفته‌اند خشم آن‌ها ناشی از فساد گسترده و دهه‌ها سوءمدیریت است و خواهان تغییر کامل نظام حکمرانی هستند.

بابک* (نام مستعار) به ABC گفت: این خشم از این احساس می‌آید که کشور رها شده، انگار هیچ‌کس قصد متوقف کردن سقوط، بی‌ثباتی یا افزایش سرسام‌آور قیمت‌ها را ندارد.

او افزود: احساس می‌شود هیچ‌کدام از این مسائل برای قدرت حاکم اهمیتی ندارد و حتی تلاشی برای شنیدن صدای اقشار کم‌درآمد که اکثریت جامعه را تشکیل می‌دهند، صورت نمی‌گیرد.

اعتراضات فقط اقتصادی نیست

سقوط ارزش پول ملی پس از مجموعه‌ای از بحران‌ها رخ داد که حکومت روحانیت را تضعیف کرده است؛ از جمله کمبود شدید آب در تهران و جنگ ۱۲روزه با اسرائیل در ماه ژوئن که طی آن، ارتش ایران نتوانست از تهران و دیگر شهرها در برابر حملات روزانه دفاع کند.

ایران پیش از این نیز شاهد اعتراضات گسترده‌ای بوده است؛ از جمله جنبش «زن، زندگی، آزادی» در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ که با سرکوب شدید حکومت مواجه شد و در برخی موارد صدها کشته برجای گذاشت.

با این حال، بسیاری از معترضان این بار آشکارا خواستار برکناری کل نظام شده‌اند.

نیما* (نام مستعار) به ABC گفت: در اعتراضات قبلی، شعار دادن علیه رأس هرم قدرت تابو بود و مردم بیشتر دولت را خطاب قرار می‌دادند. اما این بار معترضان مستقیماً رأس قدرت را هدف گرفته‌اند. این نشان‌دهنده فشار عظیمی است که مردم تحمل می‌کنند و خواهان تغییر کامل سیستم هستند. آن‌ها خواستار تغییر رژیم‌اند؛ می‌خواهند مار را از سر بزنند.

واکنش حکومت و تحلیل کارشناسان

دولت ایران خشم عمومی نسبت به وضعیت اقتصادی را پذیرفته و یک رئیس جدید برای بانک مرکزی منصوب کرده است.

اما هالی داگرس، پژوهشگر ارشد مؤسسه واشنگتن در امور ایران، می‌گوید ریشه نارضایتی‌ها بسیار عمیق‌تر است.

او گفت: برخی وضعیت حاکمیت روحانیت را به فلج‌شدگی تشبیه می‌کنند؛ انگار کسی سکان قدرت را در دست ندارد، به‌ویژه رهبر جمهوری اسلامی که اقدام بزرگی برای حل این مشکلات انجام نداده است.

او افزود: تا زمانی که جمهوری اسلامی در قدرت باشد، این مشکلات حل نخواهد شد و به همین دلیل است که شعارهای ضدحکومتی در شهرها و روستاهای مختلف شنیده می‌شود.

برخی معترضان خواستار بازگشت رضا پهلوی، ولیعهد در تبعید ایران شده‌اند؛ هرچند مشخص نیست او تا چه اندازه از حمایت گسترده مردمی برخوردار است یا صرفاً شناخته‌شده‌ترین گزینه جایگزین به شمار می‌رود.

بابک در این باره گفت: نسل جدید دقیقاً می‌داند چه می‌خواهد: تغییر رژیم. آن‌ها می‌دانند اگر حکومت سقوط کند، باید جایگزینی وجود داشته باشد. در حال حاضر، تنها جایگزینی که حمایت واقعی مردمی دارد، شاهزاده رضا پهلوی است.

تشدید سرکوب امنیتی

نیروهای امنیتی ایران در ابتدا با احتیاط به اعتراضات واکنش نشان دادند، اما اکنون به نظر می‌رسد سرکوب را تشدید کرده‌اند؛ از استفاده از گاز اشک‌آور و گلوله‌های غیرکشنده به سمت شلیک گلوله‌های جنگی علیه برخی معترضان.

به گفته داگرس، هنوز زود است که گفته شود این اعتراضات به تغییرات اساسی منجر خواهد شد.

او گفت: یکی از عوامل تعیین‌کننده می‌تواند اعتصاب کارگران نفت یا سرپیچی نیروهای امنیتی از اجرای دستورات باشد.

او افزود: یا اگر حدود ۳.۵ درصد جمعیت در یک زمان و یک مکان، مثلاً در تهران، تجمع کنند؛ داده‌های تاریخی نشان می‌دهد چنین اتفاقی می‌تواند نشانه‌ای جدی برای فروپاشی باشد. اما هنوز به آن نقطه نرسیده‌ایم؛ هرچند این به معنای غیرممکن بودن آن نیست.