محدودیت پذیرش پژوهشگران ایرانی در دو دانشگاه ملبورن؛ انتقاد از رویکرد بیش از حد سخت‌گیرانه

صدای استرالیا – دو دانشگاه ملبورن در اقدامی بحث‌برانگیز، پذیرش درخواست‌های جدید دانشجویان ایرانی برای دوره‌های پژوهش‌محور، از جمله کارشناسی ارشد تحقیقاتی و دکترا، را متوقف کرده‌اند؛ تصمیمی که به گفته منتقدان، بسیاری از پژوهشگران ایرانی را بدون توجه به حوزه تحصیلی آن‌ها از ادامه تحصیل محروم می‌کند.

روزنامه ایج و هرالد سان در گزارشی در این خصوص نوشتند که دانشگاه‌های دیکین و سوئین‌برن اعلام کرده‌اند که در حال حاضر دانشجوی جدیدی از کشورهای تحت تحریم، از جمله ایران، برای دوره‌های پژوهش‌محور نمی‌پذیرند. این دو دانشگاه دلیل تصمیم خود را رعایت تحریم‌های دولت فدرال، الزامات قانونی و نگرانی‌های مرتبط با امنیت پژوهشی عنوان کرده‌اند.

سخنگوی دانشگاه دیکین گفت این تصمیم بر اساس توصیه‌های دولت و تعهدات دانشگاه در زمینه رعایت مقررات و مدیریت خطرات ناشی از تحریم‌های استرالیا اتخاذ شده است.

دانشگاه سوئین‌برن نیز اعلام کرد که دستورالعمل‌های خود را با توجه به توصیه‌های دولت، قوانین مربوط به تحریم‌ها و تغییرات محیط امنیتی به‌طور مرتب بازبینی می‌کند.

این محدودیت‌ها پس از آن شدت گرفت که دولت فدرال ماه گذشته از دانشگاه‌ها خواست بررسی‌های دقیق‌تری انجام دهند تا ارائه خدمات آموزشی یا پژوهشی به افراد و نهادهای مرتبط با کشورهای تحریم‌شده، به نقض تحریم‌های استرالیا منجر نشود.

دانشگاه‌هایی که مقررات تحریمی را نقض کنند ممکن است با جریمه‌ای تا ۳.۶۴ میلیون دلار یا مبالغ بیشتر در پرونده‌های مالی بزرگ روبه‌رو شوند.

بر اساس توصیه‌های دفتر تحریم‌های استرالیا، ارزیابی خطر درباره یک پژوهشگر ممکن است به عواملی مانند تابعیت، سابقه سفر، تحصیلات قبلی و فعالیت در حوزه‌های حساس یا دارای کاربرد دوگانه، از جمله فناوری هسته‌ای، تسلیحات پیشرفته و امنیت سایبری، بستگی داشته باشد.

با این حال، همین دفتر تأکید کرده است که اعمال ممنوعیت کامل برای پذیرش تمامی افراد یک کشور، تنها راه مدیریت این خطرات محسوب نمی‌شود.

آفسـانه سیفی‌ناجی، پژوهشگر علوم سیاسی دانشگاه ملبورن، رویکرد دانشگاه‌های دیکین و سوئین‌برن را بیش از حد سخت‌گیرانه دانسته است. او می‌گوید شماری از متقاضیان ایرانی حتی برای پژوهش در حوزه‌هایی مانند علوم غذایی، بیماری اندومتریوز در زنان و معماری پایدار زیست‌محیطی نیز نتوانسته‌اند در این دانشگاه‌ها ثبت‌نام کنند.

به گفته او، اعمال بررسی‌های بیشتر برای رشته‌های بسیار حساس، مانند علوم هسته‌ای یا پژوهش‌هایی که ممکن است در ساخت سلاح استفاده شوند، قابل درک است؛ اما تعمیم این محدودیت به تمام پژوهشگران ایرانی، صرف‌نظر از رشته تحصیلی آن‌ها، منصفانه نیست.

سیفی‌ناجی همچنین از دانشجویانی خبر داده که موفق به دریافت بورسیه دکترا از یکی از این دانشگاه‌ها شده‌اند، اما به دلیل محدودیت عمومی پذیرش ایرانیان، امکان ثبت‌نام ندارند.

دانشگاه موناش نیز در ماه مه پردازش درخواست‌های پذیرش برخی متقاضیان ایرانی دوره‌های پژوهش‌محور را موقتاً متوقف کرده بود، اما این محدودیت را بعداً برداشت. این دانشگاه اکنون اعلام کرده است دانشجویان کشورهای تحریم‌شده می‌توانند درخواست پذیرش دکترا ارائه کنند و در صورت قبولی، پس از انجام بررسی‌های معمول ویزا و امنیتی ثبت‌نام شوند.

دانشگاه RMIT نیز به‌جای ممنوعیت عمومی، درخواست‌های متقاضیان کشورهای تحریم‌شده را به‌صورت موردی و با بررسی‌های دقیق‌تر ارزیابی می‌کند.

دانشگاه ملبورن نیز پذیرش دانشجویان را صرفاً بر اساس تابعیت محدود نکرده است. مقام‌های این دانشگاه می‌گویند ضمن رعایت الزامات دولت، منابع قابل توجهی را به شناسایی و کاهش خطر مداخله خارجی اختصاص داده‌اند.

منتقدان از دانشگاه‌های دیکین و سوئین‌برن خواسته‌اند به‌جای محروم‌کردن همه متقاضیان ایرانی، رشته، پیشینه و خطرات احتمالی هر پرونده را به‌صورت جداگانه بررسی کنند.