مؤسسه امور بین‌الملل استرالیا: بی‌ثباتی یا فروپاشی ایران چه پیامدهایی برای استرالیا دارد؟

صدای استرالیا – مؤسسه امور بین‌الملل استرالیا در تحلیلی به قلم محمد امیرالعصراف بن عثمان، پژوهشگر روابط بین‌الملل، هشدار داده است که فروپاشی یا تداوم بی‌ثباتی در ایران می‌تواند پیامدهای راهبردی جدی برای استرالیا به‌همراه داشته باشد؛ پیامدهایی که فراتر از ماهیت حکومت آینده ایران، مستقیماً به توان و تمرکز ایالات متحده آمریکا گره خورده‌اند.

در این تحلیل که همراه با تصویر راهپیمایی طرفداران حکومت جمهوری اسلامی ایران منتشر شده، آمده است که در صورت کشیده شدن آمریکا به یک بحران طولانی‌مدت در ایران، بخش قابل‌توجهی از توان نظامی، اطلاعاتی و دیپلماتیک واشنگتن از منطقه هند–اقیانوس آرام منحرف و به خاورمیانه معطوف خواهد شد؛ مسئله‌ای که می‌تواند تمرکز آمریکا بر مهار چین را تضعیف کند و مستقیماً منافع امنیتی استرالیا را تحت تأثیر قرار دهد.

نویسنده تأکید می‌کند که اگر ایران تضعیف یا دچار چندپارگی شود، خاورمیانه به‌جای ثبات، وارد مرحله‌ای از رقابت چندقطبی و ناامن خواهد شد. در چنین شرایطی، کشورهای حاشیه خلیج فارس مسیرهای متفاوتی در پیش می‌گیرند، ترکیه نفوذ منطقه‌ای خود را گسترش می‌دهد و اسرائیل با شبکه‌ای از گروه‌های پراکنده و مناطق بدون حاکمیت مواجه می‌شود؛ شرایطی که پیش‌تر به ظهور داعش انجامیده بود.

در بخش مهمی از این تحلیل، به تأثیر مستقیم بحران ایران بر توافق امنیتی آکوس (AUKUS) اشاره شده است. به گفته نویسنده، در صورت درگیری آمریکا در یک بحران بزرگ در ایران، برنامه تحویل زیردریایی‌های هسته‌ای به استرالیا با تأخیر جدی مواجه خواهد شد و ممکن است به‌جای دهه ۲۰۳۰ به دهه ۲۰۴۰ موکول شود؛ تأخیری که استرالیا را در برابر فشارهای فزاینده چین آسیب‌پذیرتر می‌کند.

این گزارش همچنین هشدار می‌دهد که بی‌ثباتی ایران می‌تواند به افزایش تهدیدهای تروریستی، فشار برای مشارکت نظامی استرالیا در ائتلاف‌های بین‌المللی، نوسانات شدید بازار انرژی و اختلال در تجارت با شرکای اصلی آسیایی منجر شود. به‌ویژه با توجه به عبور حدود یک‌پنجم نفت جهان از تنگه هرمز، هرگونه ناامنی پایدار در این منطقه می‌تواند اقتصاد کشورهای آسیایی و در نتیجه صادرات استرالیا را تحت فشار قرار دهد.

از دیگر پیامدهای مورد اشاره، احتمال بحران انسانی گسترده است. نویسنده می‌نویسد در صورت فروپاشی ساختار حکومتی ایران، میلیون‌ها نفر ممکن است آواره شوند؛ بحرانی که می‌تواند استرالیا را با فشارهای بین‌المللی برای کمک مالی، پذیرش پناهنده و مقابله با شبکه‌های قاچاق انسان مواجه کند.

در نهایت، این تحلیل بر اهمیت آمادگی زودهنگام تأکید می‌کند و می‌نویسد استرالیا باید بدون جانبداری سیاسی، سناریوهای مختلف بحران ایران را از هم‌اکنون در برنامه‌ریزی‌های بین‌دستگاهی خود لحاظ کند تا از غافلگیری راهبردی جلوگیری شود. به گفته نویسنده، در شرایطی که زمان هشدارهای امنیتی کوتاه‌تر از گذشته شده، درگیر شدن طولانی‌مدت با پیامدهای بحران ایران می‌تواند یک شکست راهبردی برای استرالیا باشد.